Κρίσιμο σημείο στην λειτουργία αντλιοστασίων λυμμάτων είναι η παρακολούθηση τους, φυσικά η διασπορά τους και η μεγάλη πιθανότητα ταυτόχρονης βλάβης καθιστά σχεδόν αδύνατη και με υψηλό κόστος την τακτική επίσκεψη από προσωπικό. Σε αυτή τη βάση από την αρχή της λειτουργίας τους υπήρχε σύστημα τηλεμετρίας και τηλεχειρισμών. Δυστυχώς τα χρόνια περνούν η πολύ υψηλή τεχνολογία της εκάστοτε εποχής ακμάζει, παρακμάζει και παρέρχεται. Η αδυναμία συντήρησης λόγω έλλειψης ανταλλακτικών αλλά και μεθόδων διάγνωσης των βλαβών των τότε πολύπλοκων συστημάτων, κατέστησε τα περισσότερα από αυτά μη λειτουργικά. Τη θέση των αυτοματισμών πήραν παραδοσιακές μέθοδοι λειτουργίας των αντλιοστασίων με φλοτέρ. Βέβαια ο παραδοσιακός τρόπος αναγκάζει την επιχείρηση να εποπτεύει με προσωπικό τα αντλιοστάσια και σε έκτακτες περιπτώσεις αυτό είναι πολύ δύσκολο.
Για τους παραπάνω λόγους η ΔΕΥΑΧ προχώρησε στην αντικατάσταση/αναβάθμιση των παλαιών αυτοματισμών και συστημάτων τηλεμετρίας στα κρίσιμα αντλιοστάσια της Αγίας Ειρήνης (πλησίον του ομόνυμου χειμάρου) και του Α3 στις εκβολές του Ποταμού Παρθένη. Η όλη αντικατάσταση κόστισε λιγότερο από 1000€ εξοικονομώντας ανθρώπινο δυναμικό στη ΔΕΥΑΧ και παρέχοντας και πάλι στην επιχείρηση την ασφάλεια του έγκαιρου εντοπισμού βλαβών. Από το αντλιοστάσιο της Αγίας Ειρήνης μέσω γραμμής ADSL και από το Α3 μέσω ασύρματου ευρυζωνικού δικτύου σήματα μεταφέρονται από και πρός τις κεντρικές εγκαταστάσεις στο Βιολογικό Καθαρισμό Χίου όπου ηλεκτρονικός υπολογιστής μέσω λογισμικού ελέγχει τη λειτουργία των αντλιοστασίων. Ενδεικτικά παρατίθεται ο τρόπος αντικατάστασης του παλαιού μή λειτουργικού PLC PS-14 της εταιρίας Intellectron που έχει κλείσει, από το νέο σύστημα, χρησιμοποιώντας μέρος των παλαιών υποδομών:
Η διαδικασία που ακολουθήθηκε ήταν η απομάκρυνση του παλαιού ογκώδους εξοπλισμού
όσο χρειάζονταν ώστε να δημιουργηθεί αναγκαίος χώρος στον υπάρχοντα πίνακα και
κατόπιν η εγκατάσταση του νέου εξοπλισμού όπως εμφανίζεται στην φωτογραφία
Το λογισμικό που χρησιμοποιήθηκε για το SCADA (Supervisory Control And Data Acquisition) είναι η νέα έκδοση του WWLess v3 WPF, που αρχικά δημιουργήθηκε από τον Μιχαήλ Παππά στα πλαίσια του ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 2005 με σκοπό τον τηλεματικό χειρισμό των αντλιοστασίων ύδατος της ΔΕΥΑ Θήρας και βασίζεται σε ακόμα παλιότερο λογισμικό του που σκοπό είχε τον έλεγχο των αφαλατώσεων της ΚΕΥΑ Οίας. Η εφαρμογή δωρήθηκε στη ΔΕΥΑΧ για το συγκεκριμένο σκοπό.
Ενδεικτικά παρατίθενται λίγα καρέ από τη λειτουργία του λογισμικού τηλεμετρίας και τηλε-ελέγχου για το αντλιοστάσιο της Αγ. Ειρήνης, στο σύστημα προστέθηκε και έλεγχος της ασφάλειας του αντλιοστασίου ελέγχοντας αν η πόρτα του είναι ανοιχτή ή κλειστή:
Αν διακοπεί το δίκτυο και αν δεν υπάρχει χειροκίνητη εντολή, εντελώς αυτόματα συμβαίνει το εξής:
Αν η στάθμη ξεπεράσει το μια στάθμη Α και μέχρι να ξαναπέσει στη χαμηλότερη στάθμη δουλεύει η αντλία 2
Επίσης η εφεδρική αντλία 3 δουλεύει με το φλοτέρ της πάνω από τη στάθμη Β (>Α).
Μέσω δίκτυου υπάρχει η δυνατότητα απομακρυσμένων χειρισμών ως εξής:
Από τη στιγμή που πατηθεί το κουμπάκι "Αντλία 2" η αντλία βγαίνει από την τοπική αυτόματη λειτουργία και κάνει ότι της λέει ο υπολογιστής/άνθρωπος. Για να ισχύσει και πάλι η αυτόματη λειτουργία πρέπει κάποιος να πατήσει το κουμπάκι «Αυτόματα». Όλο αυτό σημαίνει ότι κατά παρέκκλιση μπορεί να προγραμματιστεί στον υπολογιστή πότε αυτός να ανοιγοκλείνει την αντλία σε έκτακτες συνθήκες, να πατιώνται δηλαδή αυτόματα από τον υπολογιστή τα κουμπιά της χειροκίνητης λειτουργίας ή να τα πατάει άνθρωπος.
Για την αντλία 3 που δουλεύει με το φλοτέρ, αυτό που προς το παρόν έχει ρυθμιστεί να γίνεται από μακριά είναι να μπορεί να παρακάμπτεται και μην δουλεύει ακόμα και αν το φλοτέρ της λέει να δουλεύει.
Επιπλέον υπάρχει η συνεχής αυτόματη παρακολούθηση από τον υπολογιστή στο Βιολογικό Καθαρισμό αλλά και από εξοσιοδοτημένο προσωπικό μέσω διαδικτύου από οπουδήποτε στον κόσμο. Πλεονεκτήματα του νέου συστήματος είναι η κινούμενη γραφική απεικόνιση και η έγκαιρη ειδοποίηση μέσω SMS και Email για πιθανό πρόβλημα του αντλιοστασίου. Τέλος όλα τα σήματα καταγράφονται τακτικά σε βάση δεδομένων για ανάλυση της λειτουργίας.